5 نکته ضروری برای عکاسان مبتدی (مخصوص گام اولی‌ها)

عکاسان مبتدی بخوانند:
نکات ضروری برای گرفتن عکاسی بهتر
این مقاله مخصوص عکاسان مبتدی است

فهرست مطالب 

• 1. مقدمه 
• 2. عکاسان مبتدی نوردهی را خوب یاد بگیرند؛ قلب تپنده عکاسی
• 3. عکاسان مبتدی به رنگ و تعادل سفیدی توجه کنند؛ روایتگر احساس تصویر
• 4. عکاسان مبتدی داستان‌سرایی بصری را تمرین کنند؛ فراتر از یک قاب
• 5. عکاسان مبتدی ترکیب‌بندی را خوب یاد بگیرند؛ معماری قاب عکس
• 6. عکاسان مبتدی به تعادل در قاب توجه کنند؛ هنر هماهنگی همه عناصر 
• 7. نتیجه‌گیری

1. مقدمه

هنر عکاسی از دیرباز تاکنون همواره یکی از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین عرصه‌های هنری بوده است. از زمانی که نخستین دوربین‌ها پا به عرصه وجود گذاشتند، همواره انسان‌های بسیاری شیفته این هنر شده‌اند و هر روز بر تعداد علاقه‌مندان به آن افزوده می‌شود. اما با گذشت زمان و حرفه‌ای‌تر شدن این رشته، مسیر موفقیت در آن نیز دشوارتر شده است.

برخلاف تصور عموم، دستیابی به جایگاه یک عکاس حرفه‌ای مسئله‌ای نیست که یک‌شبه اتفاق بیفتد؛ این مسیر نیازمند صبری ستودنی، پشتکاری مثال‌زدنی و آگاهی عمیق از اصول و تکنیک‌های بنیادین عکاسی است. در این نوشتار جامع، به بررسی ۵ نکته ضروری و کلیدی می‌پردازیم که هر عکاسی به خصوص عکاسان مبتدی برای ارتقای کیفیت کار خود و ثبت تصاویری ماندگار و تأثیرگذار باید آن‌ها را مورد توجه قرار دهد.

2. عکاسان مبتدی نوردهی را خوب یاد بگیرند؛ قلب تپنده عکاسی

در این مقاله عکاسان مبتدی یاد میگیرند که چگونه عکسی بهتر بگیرند

یکی از اساسی‌ترین و بنیادی‌ترین اصولی که هر عکاسی به خصوص عکاسان مبتدی باید به درک عمیقی از آن دست یابد، مسئله نوردهی است. نوردهی صحیح یعنی تعیین مقدار دقیق نوری که به سنسور دوربین تابانده می‌شود تا تصویری با روشنایی متعادل ثبت گردد. در واقع، نوردهی را می‌توان قلب تپنده عکاسی دانست؛ چراکه هیچ تصویری بدون نور شکل نمی‌گیرد و کیفیت نهایی آن نیز مستقیماً به چگونگی مدیریت نور وابسته است. نوردهی مناسب از سه عامل اصلی تشکیل شده که به مثلث نوردهی معروف هستند: دیافراگم (دریچه لنز)، سرعت شاتر و حساسیت سنسور (ISO).

دیافراگم که با اعداد f نمایش داده می‌شود، تعیین می‌کند چه مقدار نور از لنز عبور کند. اعداد کوچک f (مانند f/2.8) به معنای باز بودن بیشتر دیافراگم و ورود نور بیشتر است که برای عکاسی در محیط‌های کمنور و ایجاد عمق میدان کم (بوکه یا محو شدگی پس‌زمینه) کاربرد دارد. اعداد بزرگ f (مانند f/11 یا f/16) دیافراگم را بسته‌تر کرده و نور کمتری وارد می‌شود که نتیجه آن عمق میدان بیشتر و شارپ بودن تمام عناصر تصویر از پیش‌زمینه تا پس‌زمینه است؛ حالتی ایده‌آل برای عکاسی منظره و معماری بخصوص برای عکاسان مبتدی است که واقعاً باید حائز اهمیت باشد.

سرعت شاتر نیز مدت زمانی را مشخص می‌کند که شاتر دوربین باز می‌ماند و سنسور در معرض نور قرار می‌گیرد. سرعت‌های بالا مانند ۱/۱۰۰۰ ثانیه حرکت را فریز می‌کنند و سرعت‌های پایین مانند ۱/۳۰ ثانیه یا کمتر، امکان ثبت حرکت به صورت محو ارادی (Motion Blur) را فراهم می‌آورند.

سومین رکن مثلث نوردهی، ISO یا حساسیت سنسور است. هرچه عدد ISO بالاتر رود (مانند ۱۶۰۰ یا ۳۲۰۰)، سنسور به نور حساستر می‌شود و می‌توان در نور کمتر عکاسی کرد. اما این افزایش حساسیت بهایی دارد و آن افزایش نویز یا دانه‌دانه شدن تصویر است. یک عکاس حرفه‌ای باید بتواند این سه عامل را در تعادل با یکدیگر به کار گیرد تا تصویری با نوردهی صحیح ثبت کند؛ نه آن‌قدر روشن که هایلایت‌ها (بخش‌های بسیار روشن) از بین بروند (بیش‌نوری) و نه آن‌قدر تاریک که جزئیات در سایه‌ها گم شوند (کم‌نوری). توجه به صفحه هیستوگرام دوربین که نموداری از توزیع روشنایی در تصویر را نشان می‌دهد، ابزاری کلیدی برای اطمینان از نوردهی صحیح به خصوص برای عکاسان مبتدی است.

3. عکاسان مبتدی به رنگ و تعادل سفیدی توجه کنند؛ روایتگر احساس تصویر

حالت احساسی و روحیه موجود در یک عکس تا میزان بسیار زیادی به رنگ‌بندی و نحوه ارائه رنگ‌ها در آن تصویر بستگی دارد. نور در شرایط مختلف، دمای رنگ متفاوتی دارد؛ نور لامپ‌های رشته‌ای معمولاً گرم و متمایل به نارنجی است، در حالی که نور فلورسنت یا سایه آبی‌تر و سردتر به نظر می‌رسد. چشم انسان به طور خودکار این تفاوت‌ها را جبران می‌کند اما سنسور دوربین چنین توانایی ذاتی ندارد. اینجاست که مفهوم تعادل رنگ سفید یا وایت‌بالانس اهمیت پیدا می‌کند. وایت‌بالانس فرآیندی است که طی آن دوربین رنگ‌ها را تنظیم می‌کند تا اشیاء سفید در تصویر واقعاً سفید دیده شوند و سایر رنگ‌ها نیز طبیعی و واقعی ثبت گردند.

یک تغییر کوچک در دمای رنگ تصویر می‌تواند به طور شگفت‌آوری حال و هوای کلی آن را دگرگون کند. عکاسان مبتدی برای کسب مهارت باید این قدرت تشخیص را داشته باشد که بداند چه زمانی استفاده از رنگ‌های گرم و چه زمانی بهره‌گیری از تنالیته‌های سرد می‌تواند به انتقال بهتر مفهوم و احساس مورد نظر کمک کند. به عنوان مثال، نور طلایی ساعات ابتدایی صبح یا غروب (Golden Hour) گرمای دلپذیری به عکس می‌بخشد که برای عکاسی پرتره و منظره بسیار جذاب است.

در مقابل، نور آبی ساعات اولیه صبح یا محیط‌های برفی حس آرامش و سکوت را منتقل می‌کند. همچنین گاهی اوقات حذف کامل رنگ‌ها و روی آوردن به عکاسی سیاه‌وسفید می‌تواند قدرت بیانی یک تصویر را چندین برابر کند، به ویژه زمانی که بافت، کنتراست و فرم سوژه‌ها مهم‌تر از رنگ آن‌ها باشند. تنظیم دستی وایت‌بالانس یا استفاده از حالت‌های از پیش تعیین شده دوربین (مانند آفتابی، ابری، تنگستن و فلورسنت) و حتی عکاسی با فرمت RAW که امکان تغییر وایت‌بالانس را در مرحله ویرایش بدون کاهش کیفیت فراهم می‌کند، از جمله تکنیک‌هایی هستند که به عکاس کنترل کاملی بر روی رنگ‌های نهایی تصویر می‌دهند.

4. عکاسان مبتدی داستان‌سرایی بصری را تمرین کنند؛ فراتر از یک قاب

هر تصویر ثبت‌شده با دوربین، صرف نظر از موضوع آن، پتانسیل آن را دارد که راوی یک داستان، بخشی از یک واقعیت یا بازتابی از یک احساس باشد. عکاسان مبتدی کسانی هستند که پیش از فشردن شاتر، موقعیت‌های دارای پیام، هدف و داستان را در نمی‌یابند و فقط تصویری را در یک قاب ثبت می‌کنند. عکاسی داستانی صرفاً به معنای ثبت یک رویداد نیست؛ بلکه هنر انتقال حس، زمان، مکان و تعامل انسانی در یک فریم یا مجموعه‌ای از فریم‌هاست.

یکی از روش‌های مؤثر برای شروع داستان‌سرایی بصری، تفکر در قالب سکانس‌های چندفریمی است. روایت یک داستان با سه تصویر که دارای آغاز، میانه و پایان باشند، بسیار قدرتمندتر از یک تصویر تنها عمل می‌کند. برای مثال، می‌توان با یک نمای وسیع (Wide Shot) محیط و مکان داستان را معرفی کرد، با نمای متوسط (Medium Shot) شخصیت اصلی و کنش او را نشان داد و در نهایت با نمای بسته (Close-up) جزییات مهم و احساسات را به تصویر کشید.

تکنیک دیگر استفاده از رابطه «قهرمان، آنتاگونیست (عامل بازدارنده) و محیط» برای خلق کشش دراماتیک است. عکاسی که به دنبال احساسات واقعی می‌گردد و لحظات نامصنوع و صمیمی را شکار می‌کند، موفق‌ترین روایت‌ها را خلق خواهد کرد. جزییات کوچک و به ظاهر بی‌اهمیت نیز گاهی می‌توانند گویاترین بخش‌های یک روایت بصری باشند؛ یک فنجان نیمه‌خورده قهوه، کتابی با گوشه تا شده یا نگاهی که از کادر بیرون می‌رود، همگی داستان‌های ناگفته‌ای در خود دارند.

5. عکاسان مبتدی ترکیب‌بندی را خوب یاد بگیرند؛ معماری قاب عکس

گاهی اوقات نیاز است تا یک سوژه خاص در درون کادر تصویر بیش از سایر عناصر مورد توجه قرار گیرد. انتخاب اینکه چه چیزی در کادر باشد، چه چیزی نباشد و هر عنصر در کجای قاب قرار گیرد، هنر ترکیب‌بندی نام دارد. ترکیب‌بندی را می‌توان معماری یک عکس در نظر گرفت؛ اگر اصول آن به درستی رعایت شود، چشم بیننده به طور طبیعی به سمت نقاط کلیدی تصویر هدایت می‌شود و پیام عکاس به بهترین شکل منتقل می‌گردد.

یکی از پایه‌ای‌ترین و شناخته‌شده‌ترین قوانین ترکیب‌بندی، «قانون یک‌سوم» است. بر اساس این قانون، کادر تصویر را با دو خط فرضی عمودی و دو خط افقی به ۹ بخش مساوی تقسیم می‌کنیم و نقاط تقاطع این خطوط، بهترین مکان‌ها برای قرار گرفتن سوژه اصلی یا افق هستند.

علاوه بر قانون یک‌سوم، تکنیک‌های دیگری نیز برای غنی‌تر کردن ترکیب‌بندی وجود دارند. خطوط راهنما (Leading Lines) عناصری در کادر مانند جاده، نرده، دیوار یا حتی سایه‌ها هستند که به طور طبیعی چشم بیننده را به سمت سوژه اصلی هدایت می‌کنند و عمق و پویایی به عکس می‌بخشند. قاب‌سازی در قاب (Framing) یعنی استفاده از عناصر طبیعی موجود در صحنه مانند پنجره، درختان یا طاق‌ها برای ایجاد یک قاب در اطراف سوژه اصلی که باعث جدایی سوژه از محیط اطراف و تأکید بیشتر بر آن می‌شود.

همچنین نادیده گرفتن مرکز قرار دادن همیشگی سوژه و ایجاد تعادل نامتقارن (Asymmetrical Balance) می‌تواند تصاویری مدرن‌تر، پویاتر و جذاب‌تر خلق کند. در یک محیط شلوغ و پر ازدحام، تسلط بر این دانش و مهارت در زمینه ترکیب‌بندی است که به عکاس اجازه می‌دهد تا تنها یک سوژه خاص را در کانون توجه قرار دهد و هرج و مرج بصری را به نظم و وحدت برساند.

6. عکاسان مبتدی به تعادل در کادر عکاسی توجه کنند؛ هنر هماهنگی همه عناصر

برای ثبت یک تصویر خیره کننده و واقعاً حرفه‌ای حتی اگر شما جزء عکاسان مبتدی باشید باید بدانید که ، هیچ‌یک از موارد فوق به تنهایی کافی نیستند. یک عکاس موفق باید توانایی تلفیق و هماهنگ‌سازی همزمان تمامی این اصول (نوردهی، رنگ، داستان‌سرایی و ترکیب‌بندی) را در کنار یکدیگر داشته باشد. اگر این عناصر در یک توازن و نظم منطقی در کنار هم قرار نگیرند، هرگز نمی‌توان انتظار ثبت یک تصویر حرفه‌ای و تأثیرگذار را داشت. ایجاد توازن و تعادل در میان تمامی عوامل فنی و خلاقانه، نه‌تنها در یک تصویر واحد، بلکه در مجموعه کار یک عکاس، یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین نکاتی است که مسیر موفقیت در عکاسی را هموار می‌سازد.

تعادل به معنای پرهیز از افراط در یک بُعد و غفلت از ابعاد دیگر است. نمی‌توان انتظار داشت تصویری با ترکیب‌بندی عالی اما نوردهی اشتباه، یک شاهکار تلقی شود و یا عکسی با نوردهی صحیح اما فاقد هرگونه پیام و داستان، مخاطب را تحت تأثیر قرار دهد.

یک عکاس حرفه‌ای به طور همزمان به تنظیمات دوربین، نور محیط، موقعیت سوژه، زاویه دید و روایتی که می‌خواهد تعریف کند، توجه دارد پس یک عکاسان مبتدی نیز برای رسید به چنین مهارتی بایستی مدام آن را تمرین کند. یک عکاس حرفه‌ای می‌داند که چه زمانی باید از عمق میدان کم برای جداسازی سوژه از پس‌زمینه استفاده کند، چه زمانی نور پس‌زمینه می‌تواند حسی دراماتیک ایجاد کند و چه رنگی از وایت‌بالانس با حس و حال آن صحنه همخوانی دارد. این توانایی در ایجاد هماهنگی و تعادل میان هنر و تکنیک است که عکاسان خوب را از عکاسان بزرگ و عکاسان مبتدی را از عکاسان حرفه‌‌ای جدا می‌کند.

در صورتی که در مسیر یادگیری عکاسی به هر دلیلی با چالش یا نیاز به تخصص بیشتری مواجه شدید، مجموعه «ایده‌آل دوربین» با بهره‌مندی از متخصصان مجرب و آموزشگاه عکاسی خود، آماده ارائه خدمات آموزشی و فنی به شما عزیزان است. همچنین گارانتی ۹۰ روزه تعمیرات و گارانتی خرید محصولات نو (مخصوص دوربین‌های آکبند) از جمله خدماتی است که پس از تهیه تجهیزات می‌توانید از آن بهره‌مند شوید.

=== سؤالات متداول ===

▶ سوال ۱: چگونه می‌توانم در نور کم بدون استفاده از فلاش، عکس‌های باکیفیتی ثبت کنم؟
[پاسخ: برای عکاسی در نور کم بدون فلاش، سه راهکار اصلی وجود دارد: ۱) باز کردن دیافراگم (استفاده از اعداد f پایین مانند f/2.8 یا کمتر) تا نور بیشتری وارد لنز شود. ۲) افزایش ISO تا حد قابل قبول (بسته به دوربین شما، معمولاً تا ۱۶۰۰ یا ۳۲۰۰) با آگاهی از اینکه نویز افزایش می‌یابد. ۳) کاهش سرعت شاتر و استفاده از سه‌پایه برای جلوگیری از لرزش دوربین. ترکیب هوشمندانه این سه عامل مثلث نوردهی، کلید موفقیت در شرایط نوری دشوار است. آموزشگاه عکاسی ایده‌آل دوربین دوره‌های تخصصی برای کار در شرایط نوری پیچیده برگزار می‌کند.

▶ سوال ۲: تفاوت بین حالت JPEG و RAW چیست و کدام یک برای من مناسب‌تر است؟

[پاسخ: JPEG یک فرمت فشرده و پردازش‌شده است که مستقیماً از دوربین خارج می‌شود و حجم کمی دارد اما انعطاف پذیری در ویرایش را کاهش می‌دهد. RAW اما تمام داده‌های خام ثبت‌شده توسط سنسور را بدون فشرده‌سازی ذخیره می‌کند و حداکثر کنترل را روی تنظیماتی مانند نوردهی، وایت‌بالانس و جزئیات سایه‌ها در اختیار شما می‌گذارد. برای عکاسی روزمره و اشتراک‌گذاری سریع، JPEG مناسب است. برای عکاسی حرفه‌ای، پروژه‌های مهم و زمانی که قصد ویرایش گسترده دارید، RAW انتخابی ایده‌آل است،‌ البته عکاسان مبتدی نیز بهتر است ثبت با این فرمت را یاد بگیرند مجموعه ایده‌آل دوربین در کارگاه‌های آموزشی خود، نحوه کار با هر دو فرمت را به صورت عملی آموزش می‌دهد.

▶ سوال ۳: چگونه می‌توانم عکس‌های پرتره با پس‌زمینه محو (بوکه) ثبت کنم؟

[پاسخ: برای ایجاد پس‌زمینه محو (بوکه)، به سه عامل نیاز دارید: فاصله کانونی مناسب، دیافراگم باز و فاصله فیزیکی مناسب. از یک لنز با دیافراگم باز (مانند f/1.8 یا f/2.8) استفاده کنید. تا حد امکان به سوژه خود نزدیک شوید و مطمئن شوید فاصله زیادی بین سوژه و پس‌زمینه وجود داشته باشد. با این کار، عمق میدان بسیار کم شده و پس‌زمینه به صورت دلپذیری محو می‌شود. این تکنیک یکی از مباحث اصلی در دوره‌های تخصصی عکاسی پرتره آموزشگاه ایده‌آل دوربین است.

▶ سوال ۴: قانون یک‌سوم در ترکیب‌بندی چیست و چگونه از آن استفاده کنم؟

[پاسخ: قانون یک‌سوم یکی از پایه‌ای‌ترین قوانین ترکیب‌بندی در عکاسی است. کادر خود را با دو خط عمودی و دو خط افقی فرضی به ۹ بخش مساوی تقسیم کنید. حال به جای قرار دادن سوژه در مرکز کادر، آن را روی یکی از چهار نقطه تقاطع این خطوط قرار دهید. همچنین افق را نیز روی خطوط افقی بالا یا پایین تنظیم کنید. این کار تعادل دینامیکی بیشتری به تصویر می‌بخشد و چشم بیننده را طبیعی‌تر در کادر هدایت می‌کند. بیشتر دوربین‌ها قابلیت فعال‌سازی شبکه خطوط یک‌سوم را در صفحه نمایش یا منظره‌یاب دارند. ایده‌آل دوربین در کلاس‌های عملی ترکیب‌بندی خود، تمرین‌های کاربردی برای مسلط شدن به این قانون ارائه می‌دهد.

▶ سوال ۵: آیا یادگیری عکاسی نیاز به دوربین گران‌قیمت و حرفه‌ای دارد؟

[پاسخ: پاسخ کوتاه این است: خیر، نیازی به گران‌ترین تجهیزات نیست. قدیمی‌ترین و معتبرترین اصل در عکاسی می‌گوید: «بهترین دوربین، دوربینی است که همراه خود دارید». بسیاری از عکاسان حرفه‌ای مسیر خود را زمانی که جزء عکاسان مبتدی بودند با دوربین‌های ساده و حتی گوشی‌های هوشمند آغاز کرده‌اند. آنچه اهمیت دارد درک اصول پایه مانند نوردهی، ترکیب‌بندی و داستان‌سرایی است. شما نیز به عنوان یکی از عکاسان مبتدی می‌توانید با هر دوربینی (حتی یک گوشی هوشمند) با رعایت همین نکات، پیشرفت چشمگیری داشته باشید. پس از تسلط بر مبانی، می‌توانید متناسب با نیاز خود نسبت به ارتقای تجهیزات اقدام کنید.

در صورتی که پس از اعلام هزینه دقیق توسط بخش پذیرش، مشتری از انجام تعمیرات منصرف شود، هیچ هزینه‌ای، حتی هزینه عیب‌یابی، تحت هیچ عنوانی از وی دریافت نخواهد شد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و بهره‌مندی از خدمات تخصصی ما، می‌توانید به آدرس زیر مراجعه فرمایید: تهران – خیابان جمهوری، بعد از سه راه جمهوری، روبروی خیابان شیخ‌هادی، خیابان رازی، کوچه یاسمن پلاک ۱. تلفن تماس: 021-62999596 (داخلی ۱: پذیرش، داخلی ۲: فروشگاه، داخلی ۳: آموزشگاه عکاسی).

آموزشگاه رایگان منوی دوربین ایده‌آل دوربین فرصتی عالی برای عکاسان مبتدی جهت شروع یادگیری بدون نیاز به تجهیزات گران‌قیمت است. در صورتی که پس از اعلام هزینه دقیق توسط بخش پذیرش، مشتری از انجام تعمیرات منصرف شود، هیچ هزینه‌ای، حتی هزینه عیب‌یابی، تحت هیچ عنوانی از وی دریافت نخواهد شد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و بهره‌مندی از خدمات تخصصی ما، می‌توانید به آدرس زیر مراجعه فرمایید: تهران – خیابان جمهوری، بعد از سه راه جمهوری، روبروی خیابان شیخ‌هادی، خیابان رازی، کوچه یاسمن پلاک ۱. تلفن تماس: 021-62999596 (داخلی ۱: پذیرش، داخلی ۲: فروشگاه، داخلی ۳: آموزشگاه عکاسی).